Poradnik pracownika

Praca w godzinach nocnych a Kodeks pracy: wszystko, co musisz wiedzieć

W wielu przedsiębiorstwach (zwłaszcza z branży produkcyjnej, przemysłowej czy logistycznej) można spotkać się z systemem zmianowym, który obejmuje również pracę w nocy. Konieczność zachowania ciągłości procesów w firmie może wynikać z wymogu utrzymania stałej pracy maszyn lub dużego zapotrzebowania na wytwarzane wyroby lub wykonywane usługi. Jednak, ze względu na większe obciążenie dla pracownika przez wykonywanie obowiązków w nocy (co ma związek z naturalnym funkcjonowaniem organizmu), ustawodawca zagwarantował wypłacanie dodatku za pracę w godzinach nocnych.

Praca w porze nocnej jest regulowana przez przepisy Kodeksu pracy. Dokument określa:

  • godziny pory nocnej,
  • wysokość dodatku za pracę w godzinach nocnych,
  • kto może i nie może pracować w porze nocnej.

Co mówią przepisy o pracy w godzinach nocnych? Wyjaśniam w dalszej części artykułu.

Zobacz także: Zalety i wady pracy na produkcji

Praca w porze nocnej

Kodeks pracy określa porę nocną jako 8 godzin między godziną 21:00 a 7:00. Co ważne, każdy zakład pracy może mieć wyznaczone różne godziny, jednak mieszczące się we wskazanym przez KP przedziale (zależy to od wewnętrznych regulaminów przedsiębiorstwa). Zazwyczaj firmy przyjmują jako pracę w porze nocnej godziny od 22:00 do 6:00, co pokrywa się z często występującą trzecią zmianą. 

Kodeks pracy określa porę nocną jako 8 godzin między godziną 21:00 a 7:00. Co ważne, każdy zakład pracy może mieć wyznaczone różne godziny, jednak mieszczące się we wskazanym przez KP przedziale.

Dodatkowe wynagrodzenie za pracę w nocy

Dlaczego ustawodawca uznał, że pracownikowi należy się dodatek za pracę w nocy? Ponieważ charakteryzuje się ona zwiększonym wysiłkiem pracownika. Dodatek do wynagrodzenia przysługuje za każdą godzinę pracy wykonaną w porze nocnej, nawet jeśli jest wykonywana jedynie sporadycznie. Co to oznacza w praktyce? Podam przykład. W regulaminie pracy w pewnym zakładzie wyznaczono porę nocną od 22:00 do 6:00. Pracownik wykonuje obowiązki w ramach systemu 2-zmianowego (do 22:00). Ze względu na wyjątkowe potrzeby firmy został w nadgodzinach po drugiej zmianie. W tej sytuacji pracujący otrzyma dodatek za pracę w porze nocnej za czas przepracowany po godzinie 22:00.

Kim jest pracujący w nocy?

To określenie jest ściśle powiązane z porą nocną. Jeśli pracujesz co najmniej 3 godziny na dobę lub co najmniej ¼ czasu pracy w miesiącu w godzinach nocnych, jesteś pracownikiem pracującym w nocy. Po co wprowadzono to określenie i dlaczego jest ważne? Kodeks pracy stosuje definicję pracownika pracującego w nocy do ograniczenia liczby godzin pracy w ciągu doby. Czas pracy pracującego w nocy nie może przekraczać 8 godzin na dobę, jeżeli wykonuje on prace szczególnie niebezpieczne lub związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym. Wykaz takich prac ustala pracodawca ze związkami zawodowymi lub (gdy ich nie ma) z przedstawicielami załogi.

Czy istnieją od tego wyjątki? Oczywiście! Ograniczenia tego nie stosuje się dla pracowników zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy oraz w przypadku prowadzenia akcji ratowniczej.

Przeczytaj również: Zwolnienie lekarskie i wynagrodzenie chorobowe – podstawowe informacje.

Kto nie może pracować w porze nocnej?

Przepisy w celu ochrony życia lub zdrowia określają, kto nie może wykonywać pracy w nocy. Są to:

  • pracownica w ciąży (nawet jeśli wyrazi na to zgodę!);
  • pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8 roku życia (chyba, że dany pracownik wyrazi na to zgodę);
  • pracownik młodociany, czyli osoba między 15 a 18 rokiem życia (co ważne, pora nocna dla pracownika młodocianego to zawsze będzie 22:00-6:00, nawet jeśli wewnętrzne regulaminy zakładu przewidują inne godziny).

Jesteś rodzicem? Sprawdź, na jakie przywileje w pracy możesz liczyć

Dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej

Ile wynosi dodatek do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej? Dodatek wynosi 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Kodeks pracy przewiduje, że pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Ile wynosi dodatek za godziny nocne?

Wysokość dodatku do wynagrodzenia za pracę w godzinach nocnych regulowana jest przepisami Kodeksu pracy. Pracodawca może w regulaminie wynagradzania zmienić jego wysokość pod warunkiem, że nie będzie niższa od kodeksowej. Według przepisów przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę przepracowaną w porze nocnej w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Brzmi prosto, ale wcale takie proste nie jest. Ustawodawca nie przewidział minimalnego wynagrodzenia godzinowego przy umowie o pracę (obowiązuje ona jedynie w przypadku umowy zlecenia). To oznacza, że każdorazowo trzeba taką stawkę wyliczać z minimalnego wynagrodzenia miesięcznego, dzieląc je przez normę czasu pracy w danym miesiącu. I tak, przykładowo w styczniu 2024 dodatek ten wynosić będzie 5,05 zł (4242 zł : 168 godzin x 20%), w maju 5,30 zł, a w lipcu 4,67 zł.

Wysokość dodatku za pracę w godzinach nocnych w 2024 roku

Praca w godzinach nocnych a umowa zlecenia

Wszystkie powyższe informacje dotyczące czasy pracy nocnej wynikają z Kodeksu pracy. To oznacza, że nie dotyczą one osób zatrudnionych na podstawie umowy cywilno-prawnej, na przykład umowy zlecenia. Oczywiście zleceniodawca może ustalić wyższą stawkę za godziny przepracowane w porze nocnej, jednak nie jest do tego zobowiązany żadnymi przepisami.

Dodatek za pracę w godzinach nocnych – podsumowanie

Podsumowując wszystkie informacje dotyczące pracy w porze nocnej warto wiedzieć przede wszystkim, że przysługuje za nią dodatek do wynagrodzenia, który jest różny w zależności od miesięcznej normy czasu pracy i minimalnego wynagrodzenia. Nie musisz stale wykonywać pracy w nocy – wystarczą sporadyczne godziny przepracowane w czasie określonym przez firmę jako pora nocna, by otrzymać należny dodatek.

W przypadku jakichkolwiek pytań czy wątpliwości odnośnie wysokości dodatku czy ustalonych godzin nocnych w przedsiębiorstwie najlepiej zwrócić się z pytaniem do działu kadr w swojej firmie.

Zapisz się do newslettera

Bądź na bieżąco z najnowszymi ofertami pracy, poradami i artykułami dotyczącymi możliwości rozwoju zawodowego.

    Na jaki adres mailowy chcesz otrzymywać newsletter?

    Jak mamy się do Ciebie zwracać?

    W związku z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych tj. Ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 roku, jak również treścią Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO), informujemy, że:

    1. Administratorem danych osobowych jest PowerJobs Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach, ul. Ściegiennego 3, 40-114 Katowice (KRS: 0000254883).
    2. Powyższe dane osobowe przetwarzane będą przez PowerJobs Sp. z o.o. zgodnie z udzielną przez Panią/ Pana zgodą (podstawa prawna przetwarzania: art. 6 ust. 1 pkt a) RODO), w celu otrzymania Newslettera wydawanego przez PowerJobs Sp. z o.o.
    3. Podanie powyższych danych osobowych nie jest wymogiem ustawowym, umownym lub warunkiem zawarcia umowy. Nie jest Pan/Pani zobowiązany/a do podania powyższych danych osobowych, jednak brak ich podania uniemożliwi realizacje ww. celu.
    4. Posiada Pan/ Pani prawo dostępu do treści swoich danych, w tym otrzymania ich kopii i ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie, jeśli została udzielona. Wycofanie zgody nie wpływa jednak na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem; oświadczenie o cofnięciu zgody na przetwarzanie danych osobowych należy złożyć w siedzibie PowerJobs Sp. z o.o. lub przesłać na adres mailowy zgody@powerjobs.pl . Cofnięcie zgody na przetwarzanie danych osobowych skutkuje brakiem możliwości realizacji ww. celów przetwarzania.
    5. Dane osobowe są udostępniane przez PowerJobs Sp. z o.o. upoważnionym pracownikom i osobom współpracującym z PowerJobs Sp. z o.o. na podstawie umów cywilnoprawnych, przez których realizowany jest cel przetwarzania.

    Jaki rodzaj pracy /stanowisko Cię interesuje?

    (możesz wybrać kilka)

    Stanowisko

    Jaka lokalizacja pracy będzie dla Ciebie możliwa?

    (możesz wybrać kilka)



    Jaki region Polski Cię interesuje?

    Region

    Pomiń

    Od zapisania się do newslettera PowerJobs dzieli Cię jeszcze tylko jeden mały krok!

    Potwierdź swój zapis i pobierz e-book „Rozmowa kwalifikacyjna od A do Z”, klikając na link znajdujący się w wiadomości przesłanej na podany w formularzu adres e-mail. Jeżeli nie widzisz wiadomości, koniecznie sprawdź folder SPAM.

    Od zapisania się do newslettera PowerJobs dzieli Cię jeszcze tylko jeden mały krok!

    Potwierdź swój zapis i pobierz plik, klikając na link znajdujący się w wiadomości przesłanej na podany w formularzu adres e-mail. Jeżeli nie widzisz wiadomości, koniecznie sprawdź folder SPAM.